سيد محمد عارف موسوى نژاد
69
سى و پنج عالم ( از عالمان تأثيرگذار افغانستان در سده اخير ) ( فارسى )
دولت مانع شد و نگذاشت ايشان به آنجا مراجعت نمايد . ايشان وقتى از طرف دولت محبور شد در كابل بماند و به ولايات هزارجات ديگر سفر نكند ، فعاليتهايى كه قبل از رفتن به منطقهء بهسود در كابل داشت را ادامه داد . تشكيل حوزهء علميه در كابل وقتى معظم له از رفتن به بهسود منع مى گردد ، تدريس را در كابل با جدّيت بيشتر ادامه مىدهد ، و در سال 1317 تكيهخانهء عمومى چنداول را تأسيس مىنمايد . حسينيهء عمومى چنداول علاوه بر اينكه حسينيه بود ، مدرسه هم بود داراى چند اطاق كه طلاب از آنها استفاده مىكردند . سمت راست منبر در طبقهء دوم ، اطاق بزرگى بود كه به عنوان مدرس از آن استفاده مىگرديد . معظم له تدريس را در آن اطاق براى طلاب شروع كرد ؛ آنهايى كه در بهسود با شوق و علاقهء فراوان به درس آقاى حجت شركت مىكردند ، با همان شور و شوق خود را به كابل رساندند تا از محضر ايشان بهره مند گردند . وى در تدريس تسلط كامل داشتند ، داراى بيان رسا و عالى بودند . آنچنان در فهم مطالب و پيچيدگى درس و تدريس مهارت داشتند كه همهء شاگردان محترم شان استفاده تمام نموده و مستفيض مىشدند . آيت اللّه حجت و گسترش تبليغ دينى حضرت آيت اللّه العظمى حجت ( ره ) همان گونه كه مراتب علمى را در تدريس ارتقاء بخشيد ، در تبليغ هم مردم را به تمام معارف اسلامى و مزاياى مذهبى آشنا ساخت ؛ آن چنان روش تبليغ را منظم ساخته بود كه در همهء مناطق ، مجلس امام حسين عليه السلام بر پا گرديده و از هر طبقهء مردم در مجلس شركت كرده و تا پايان مجلس هم با شوق و علاقه مىنشستند . روش آيت الله حجت در گسترش مجالس مذهبى در چهار گوشهء كابل و تمام نواحى افغانستان به اين طريق بود : ابتدا موضوع نياز مردم و جامعه به تبليغ و موعظه را مطرح مىكرد و آن را به عنوان يك